การฟ้อนยอง

ใบความรู้ที่ 3 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (ทำนองเพลงฝ้ายคำใช้ประกอบการฟ้อนยอง )                                 ใช้เพลง "ฝ้ายคำ" ซึ่งแต่งโดยนายสุชาติ กันชัย เมื่อครั้งยังเป็นนักศึกษาและเป็นสมาชิกของชมรมพื้นบ้านล้านนาสโมสรนักศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เนื่องจากคณะผู้จัดทำฟ้อนยองเห็นว่า ทำนองเพลงฝ้ายคำเหมาะสมกับลักษณะของชาวยองคือ รักความสงบ ชอบสันโดษ นุ่มนวลอ่อนหวาน ทำให้มองเห็นภาพพจน์ของชาวยองได้อย่างดี เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบเพลงฝ้ายคำ เอกสารอ้างอิง สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย สารนุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ  เรื่อง ฟ้อนยอง หน้า 4885-4886 เอกสารเผยแพร่ทางวัฒนธรรม เรื่องฟ้อนยอง ของโครงการอนุรักษ์และเผยแพร่วัฒนธรรมท้องถิ่น โรงเรียน วชิรป่าซาง จังหวัดลำพูน พ.ศ. 2534

ใบความรู้ที่ 2 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (เนื้อหาและองค์ประกอบของการฟ้อนยอง )             การฟ้อนยอง เป็นศิลปะการฟ้อนรำที่ใช้ท่ารำและเครื่องแต่งกายที่ได้รับการถ่ายทอดมา จากเมืองยอง ประเทศพม่า ซึ่งการฟ้อนยองนั้น เริ่มเข้ามามีบทบาทและแพร่หลายในจังหวัดลำพูน ด้วยสาเหตุที่ว่าในสมัยเมื่อก่อน คนยองที่ได้อาศัยอยู่ในจังหวัดลำพูน มีญาติพี่น้องอยู่ในเมืองยอง ของประเทศพม่า และกล่าวกันว่าในสมัยนั้นยังมีการแลกเปลี่ยนสินค้า รวมถึงการติดต่อ และเดินทางไปมาหาสู่กันอย่างสะดวกง่ายดายเสมือนเป็นบ้านพี่เมืองน้องกัน จนกระทั่งเมื่อถึงภาวะสงครามโลกครั้งที่สอง ที่เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2486        ทั้งสองประเทศจึงได้ถูกแบ่งแยก และไม่สามารถติดต่อหรือไปมาหาสู่กันได้ง่ายๆอีก ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างชาวยองในจังหวัดลำพูนและ ชาวยองในเขตประเทศพม่า ต้องขาดช่วงตั้งแต่        บัดนั้นเป็นต้นมา จนกระทั่งท่านพระครุเวฬุวันพิทักษ์ เจ้าอาวาสวัดพระพุทธบาทตากผ้า ซึ่งท่านเป็นคนเชื้อสายยองโดยกำเนิด ท่านได้นำกลุ่มคนจากบ้านนครเจดีย์ อำเภอป่า...

ใบความรู้ที่ 1 ชุดที่ 2 เรื่องประวัติความเป็นมาของการฟ้อนยอง                 เมื่อพูดถึงชาวยอง ถ้าเป็นกลุ่มคนในทางภาคเหนืออาจจะรู้จักกันเป็นอย่างดี แต่ถ้าเป็นคนภาคกลาง ภาคอีสาน หรือภาคใต้ อาจจะสงสัยว่า "ชาวยอง" คือใคร                    หลายท่านคงเคยได้ยินคำว่า ไทลื้อ ไทเขิน ไทยยวน และไทยอง ทั้งหมดนี้ถ้าพิจารณาในทางภาษาและตัวอักษรแล้ว ถือได้ว่าเป็นกลุ่มภาษาของเผ่าไทยเผ่าเดียวกัน อาจแตกต่างกันบ้างเล็กน้อยเพราะความแตกต่างของแต่ละท้องถิ่น ซึ่งอาจส่งผลให้ภาษาผิดเพี้ยนกันไป เหมือนกับภาษาไทยที่พูดกันที่กรุงเทพ สุพรรณบุรี และนครศรีธรรมราช เป็นต้น          เมืองยองอยู่ที่ไหน ?              ในอดีตเมืองยองเป็นรัฐอิสระมีเจ้าปกครองของตนเอง อยู่ติดประเทศไทยทางด้านเหนือ แต่ในปัจจุบันนี้ เมืองยองอยู่ใต้บังคับของรัฐบาลพม่า ถ้าเราวัดร...

ใบความรู้ที่ 8 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (ท่าที่ 13 - 15 ) ท่าที่ 13 ผู้คนรักษาสัตย์ ( หักสาความจิ๋ง ) หมุนครบรอบแล้วหันหน้ากลับมาที่เดิม มือจีบข้างเอวด้านซ้ายแล้วดึงจีบขวาไปตั้งวงสูง และมือซ้ายตั้งวงต่ำ ย่อเข่ายกเท้าสลับซ้าย/ขวา ให้ครบ 4 จังหวะ ท่าที่ 14 ปฏิบัติแต่ความดี (ความดีตี่บึ่ง)   ครบ 4 จังหวะแล้วดึงมอจีบส่งหลังสลับกัน แล้วดึงจีบเป็นตั้งวงบน ทั้งสองข้าง ยกเท้าสลับซ้าย/ขวา ให้ได้จังหวะครบ 4 จังหวะแล้วเปลี่ยน   เปลี่ยนจังหวะและยื่นแขนซ้ายไปด้านข้างจีบคว่ำที่หน้าท้องแล้วเอียงซ้าย ยกเท้าซ้ายย่อตัวลงเล็กน้อย น้ำหนักอยู่ที่เท้าหลัง นับจังหวะครบ 4 ครั้ง แล้วเปลี่ยนท่า ท่าที่ 15  ยอบเข่าไหว้สา (อัญชลีกราบไหว้)     ยกตัวลงเอียงศีรษะไปทางซ้าย มือซ้ายหงายยื่นออกจากลำตัวหงายฝ่ามือลง มือขวาจีบที่หน้าท้องคว่ำลงและย่อตัวลง สลับมือนั่งลงและย้ายมือไป เปลี่ยนท่านั่งพับเพรียบลงกับพื้นย้ายมือมาด้านซ้ายเอียงซ้าย แล้วโน้มตัวก้มลงกราบไปกับพื้น จบท่ารำ ...

ใบความรู้ที่ 7 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (ท่าที่ 9- 12 ) ท่าที่ 9 ชาวยองสามัคคี ( จาวยองหั่กกั๋น )     กลับมาหมุนจับมือสลับกันมืออีกข้างหนึ่งเท้าสะเอวและยกเท้าข้างเดียวกับมือที่สะเอว พร้อมกับเอียงข้างเดียวกับมือที่จับกัน จนครบ 4 ครั้ง ท่าที่ 10 ไมตรีเป็นเลิศ ( น่ำใจ๋ใยดี )     นับ 4 จังหวะ ดึงจีบซ้ายปรกข้าง ถอยไปด้านข้างศีรษะมือขวาจีบหงายตรงหน้าอก นับ 4 จังหวะหมุนมาหน้าตรง โย้ตัวถอยหลังแล้วดึงจีบมาตั้งวงหน้า เท้าจะมีน้ำหนักอยู่ที่เท้าหน้าและโย้ตัวไปข้างหน้า ท่าที่ 11 ประเสริฐงานบุญ ( ป๊อมเปงเฮงหน้า )   นับ 4 จังหวะแล้วโย้ตัวถอย ส่งจีบไปอยู่ข้างหลัง จีบเข้าหากันจะอยู่ระดับเอวข้างหลัง แล้วน้ำหนักจะอยู่ที่เท้าหลัง โยกตัวดึงจีบออกไปตั้งวงหน้าน้ำหนักก็จะอยู่ที่เท้าหน้า ท่าที่ 12  เพิ่มพูนกุศล ( ไหว้สาพระธาตุ ) นับ 4 จังหวะ แล้วหมุนตัวหันหน้าเข้าวง จีบหงายข้างระดับเอวหมุนให้ครบ 12 ครั้ง นับ 4 จังหวะ แล้วเปล...

ใบความรู้ที่ 6 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (ท่าที่ 5 - 8 ) ท่าที่ 5 สูงสุดประเพณี ( หักสาจ๋าฮีต ) นับ 4 ยกขาซ้ายขึ้นย่อตัวและจีบข้างลำตัวข้างซ้าย (ท่าแขกเต้าเข้ารัง) มือซ้ายจีบปรกข้าง มือขวาจีบหงายข้างเอวด้านซ้ายและเอียงศีรษะข้างซ้าย นับ 4 จังหวะแล้วดึงมือลงมาจีบหงายข้างสะโพกซ้าย/ขวา และยกเท้าซ้าย/ขวา นับให้ครบ 4 ครั้งจึงเปลี่ยนท่าต่อไป ท่าที่ 6 เอื้ออารีมากแท้ ( อิ่นดูขุนนา ) นับ 4 จังหวะเชื่อมต่อมาจีบข้างสะโพกแล้วสอดมือขึ้นสูง อยู่ในระดับสายตา (เรียกว่าท่าพรหมสี่หน้า) ย่อตัวนับ 4 จังหวะแล้วสลับเท้าซ้าย ขวา ท่าที่ 7 เผยแผ่วัฒนธรรม ( จ๋าฮีตดีแต้ ) นับ 4 จังหวะ ครบ 4 ครั้ง แล้วหมุนข้างยื่นแขนไปด้านข้างและยกเท้าซ้ายขึ้นย่อตัวลง   นับ 4 จังหวะ ครบ 4 ครั้ง แล้วหมุนตัวกลับข้างซ้าย/ขวา จนครบ 4 ครั้งแล้วเปลี่ยนท่าต่อไป ท่าที่ 8 รักล้ำพี่น้อง ( หั่กปี่หั่กน้อง )   นับจังหวะหันหน้าเข้าหากันตั้งวงสลับกัน จีบสลับกัน เอียงตรงข้ามกัน แล้วนับจังหวะ 4 ครั้ง แล้วหมุนกลับมาเชื่อมท่าต่อ...

ใบความรู้ที่ 5   ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (ท่าที่ 1 - 4 ) ท่าที่ 1 ประกาศศักดิ์ศรี ( ผะกาดศักดิ์ศรี )       (เท้า) ย่อตัวลงน้ำหนักจะอยู่ที่เท้าซ้ายและยกเท้าขวาอยู่ระดับหน้าขาข้างซ้าย (มือ) เอียงศีรษะไปข้างซ้าย แขนซ้ายยื่นออกห่างจากเอวและหงายฝ่ามือลง มือขวาจีบคว่ำอยู่ตรงหน้าท้อง (นับ 4 จังหวะแล้วเปลี่ยนมือและเท้า) (เท้า) ย่อตัวสลับกับท่าเดิม ยกเท้าซ้าย น้ำหนักจะอยู่ที่เท้าขวา (มือ) สลับกับท่าเดิมจากซ้ายไปขวา มือซ้ายหงายฝ่ามือยื่นออกข้างลำตัว มือขวาจีบคว่ำลงอยู่ระดับพุงหรือหน้าท้อง (นับ 4 จังหวะสลับมือและเท้า) ท่าที่ 2 สตรีชาวยอง ( แม่ยิงจาวยอง ) ย่ำเท้า 4 จังหวะ แล้วยกมือขึ้น มือขวาตั้งวงอยู่ระดับหางคิ้ว มือซ้ายแขนตึงตั้งปลายนิ้วขึ้นงอหัวแม่มือเข้าหาฝ่ามือ เท้าขวายกขึ้นย่อตัวลงน้ำหนักจะอยู่ที่ขาซ้าย นับ 4 จังหวะและย่ำเท้าสลับไปมา 4 ครั้ง ท่าที่ 3 ผุดผ่องวัฒนธรรม ( จ๋าฮีตยิ่งใหญ่ ) ยกมือขวาขึ้นสูงระดับหางคิ้วหงายฝ่ามือลงเฉียงไปด้านข้...