ใบความรู้ที่ 2 ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง (เนื้อหาและองค์ประกอบของการฟ้อนยอง)

ใบความรู้ที่ 2

ชุดที่ 2 เรื่อง การฟ้อนยอง

(เนื้อหาและองค์ประกอบของการฟ้อนยอง)

           การฟ้อนยอง เป็นศิลปะการฟ้อนรำที่ใช้ท่ารำและเครื่องแต่งกายที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากเมืองยอง ประเทศพม่า ซึ่งการฟ้อนยองนั้น เริ่มเข้ามามีบทบาทและแพร่หลายในจังหวัดลำพูน ด้วยสาเหตุที่ว่าในสมัยเมื่อก่อน คนยองที่ได้อาศัยอยู่ในจังหวัดลำพูน มีญาติพี่น้องอยู่ในเมืองยอง ของประเทศพม่า และกล่าวกันว่าในสมัยนั้นยังมีการแลกเปลี่ยนสินค้า รวมถึงการติดต่อ และเดินทางไปมาหาสู่กันอย่างสะดวกง่ายดายเสมือนเป็นบ้านพี่เมืองน้องกัน จนกระทั่งเมื่อถึงภาวะสงครามโลกครั้งที่สอง ที่เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2486       

ทั้งสองประเทศจึงได้ถูกแบ่งแยก และไม่สามารถติดต่อหรือไปมาหาสู่กันได้ง่ายๆอีก ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างชาวยองในจังหวัดลำพูนและ ชาวยองในเขตประเทศพม่า ต้องขาดช่วงตั้งแต่

      บัดนั้นเป็นต้นมา จนกระทั่งท่านพระครุเวฬุวันพิทักษ์ เจ้าอาวาสวัดพระพุทธบาทตากผ้า ซึ่งท่านเป็นคนเชื้อสายยองโดยกำเนิด ท่านได้นำกลุ่มคนจากบ้านนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน ไปเยี่ยมเยือนกลุ่มคนยองประเทศพม่า และได้มีการนำเอาศิลปะไปแสดง แลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน

           การฟ้อนยอง ก็ถือเป็นศิลปะแขนงหนึ่งที่ได้รับแลกเปลี่ยนกันในสมัยนั้น เมื่อกลับมายังจังหวัดลำพูน ท่านพระครูเวฬุวันพิทักษ์ ก็ได้นำการฟ้อนยองเผยแพร่แก่กลุ่มชาวยองในจังหวัดลำพูน การฟ้อนยองจึงแพร่ขยายตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ส่วนกระบวนท่าที่ใช้ในการร่ายรำ และการแต่งกายก็เป็นสิ่งที่นำมาจากการฟ้อนยอง ในเมืองยอง ประเทศพม่า ซึ่งจะมีเอกลักษณ์ที่เด่นชัดคือ ที่ศีรษะของช่างฟ้อนจะมีผ้าโพก มีดอกเอื้องเหน็บแซม ใส่เสื้อแขนยาวทรงกระบอก ยาวจรดข้อมือ นุ่งผ้าซิ่นยาวกรอมเท้า สำหรับเพลงที่บรรเลง ก็ใช้วงดนตรีพื้นเมือง ประเภท สะล้อ ซอ ซึง แต่ไม่มีเนื้อร้องประกอบ มีจังหวะลีลาเพลงที่ช้าๆ ฟังดูนุ่มนวล มีความไพเราะตามแบบฉบับของชาวล้านนา โดยใช้เพลงที่ชื่อ “เพลงฝ้ายคำ” มาเป็นเพลงประกอบการฟ้อนยอง ลีลาท่ารำของการฟ้อนยองนั้น จะเน้นไปที่ความงดงามอ่อนช้อย นุ่มนวล และความพร้อมเพรียง จังหวะที่เนิบๆ แสดงถึงความเรียบร้อย อ่อนโยน โอบอ้อมอารี และความสามัคคีของชนชาวล้านนา แสดงถึงคุณของศิลปะอันงดงามและบ่งบอกเอกลักษณ์ที่ทรงคุณค่าทางวัฒนธรรม 

การแต่งกาย

     

                ผู้ฟ้อนจะแต่งกายแบบกุลสตรีชาวลื้อเมืองยอง คือ สวมเสื้อแบบปกป้าย ผูกมัดชายข้าง แบบเสื้อของชาวจีนในมณฑลยูนาน ประเทศจีน นุ่งผ้าซิ่น(ผ้าถุงลายน้ำไหล ต่อชายซิ่นสีเขียวโพกศีรษะด้วยผ้าเคียนรอบศีรษะ เกล้ามวยผมแบบไทยลื้อ เครื่องประดับนิยมใช้เครื่องเงิน

เอกสารอ้างอิง

• สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย
• สารนุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ  เรื่อง ฟ้อนยอง หน้า 4885-4886
• เอกสารเผยแพร่ทางวัฒนธรรม เรื่องฟ้อนยอง ของโครงการอนุรักษ์และเผยแพร่วัฒนธรรมท้องถิ่น โรงเรียน วชิรป่าซาง จังหวัดลำพูน พ.ศ. 2534